expertise bernhaege
expertise bernhaege

Is conservatoir beslag leggen onder verschillende banken toegestaan?

Is conservatoir beslag leggen onder verschillende banken toegestaan?

Conservatoir beslag leggen onder verschillende banken

Naast de mogelijkheid om beslag onder de schuldenaar zelf te leggen, kunt u er ook voor kiezen om beslag onder een derde te laten leggen. Dit ter verzekering van de betaling van een vordering. Bij ‘derden’ kunt u dan denken aan de Belastingdienst of een verzekeraar.
De meest voorkomende vormen van derdenbeslag zijn echter het beslag onder de werkgever en onder een bank. Deze laatste vorm van beslag roept dan de vraag op bij welke bank beslag dient te worden gelegd indien u niet zeker weet bij welke bank uw schuldenaar een rekening aanhoudt. Mag u in dat geval gelijktijdig conservatoir beslag laten leggen onder verschillende banken of is dan sprake van een soort ‘fishing expedition’?

Gelijktijdig meerdere bankbeslagen leggen

In het arrest van het Gerechtshof Amsterdam van 28 juli 2015 lag een soortgelijke vraag voor. In die zaak ging het om een schuldenaar die op grond van een gerechtelijk vonnis was veroordeeld tot betaling van een geldsom aan zijn schuldeiser. Twee gerechtsdeurwaarders werden belast met de executie van dat vonnis. Een in dat kader overeengekomen betalingsregeling werd echter maar deels door de schuldenaar nagekomen. Ook een ten laste van de schuldenaar gelegd beslag onder de Belastingdienst zorgde er niet voor dat de vordering geheel werd voldaan. De gerechtsdeurwaarders hebben vervolgens opdracht gekregen om gelijktijdig onder drie verschillende banken beslag te leggen: een zogenoemd ‘multi-bankbeslag’.

De schuldenaar heeft daarop een klacht ingediend bij de Kamer van Gerechtsdeurwaarders. Vervolgens heeft hij tegen de beslissing van deze Kamer hoger beroep aangetekend bij het Hof. In de procedure bij het Hof verwijt de schuldenaar de gerechtsdeurwaarders dat zij in strijd zouden hebben gehandeld met artikel 10 van de Verordening beroeps- en gedragsregels gerechtsdeurwaarders. Deze bepaalt dat de gerechtsdeurwaarder nauwgezet en zorgvuldig dient te handelen in financiële aangelegenheden en geen onnodige kosten mag maken. Daarvoor had de schuldenaar de volgende reden: de gerechtsdeurwaarders hadden gelijktijdig onder drie banken beslag gelegd. Dit zonder dat zij het gerechtvaardigd vermoeden hadden dat de schuldenaar bij die banken een rekening aanhield.

Tuchtrechtelijk verwijtbaar handelen van de gerechtsdeurwaarder

Het Hof oordeelde dat de gerechtsdeurwaarders niet over hadden mogen gaan tot het gelijktijdig leggen van beslag onder drie verschillende banken zonder dat zij het gerechtvaardigd vermoeden hadden dat de schuldenaar bij die banken een rekening aanhield. Hierbij is het uitgangspunt dat een dergelijke handelswijze tuchtrechtelijk niet is toegestaan. De gerechtsdeurwaarder mag in principe alleen beslag leggen indien hij het redelijke vermoeden heeft dat het beslag doel zal treffen. Anders wordt in strijd gehandeld met voornoemd artikel 10 van de Verordening. Het Hof overwoog vervolgens nog dat niet bij iedere schuldenaar het vermoeden gerechtvaardigd is dat hij bij een bepaalde bank over een voor beslaglegging vatbaar tegoed beschikt. In het geval dat het beslag wordt gelegd zonder het redelijke vermoeden van rekeninghouderschap wordt bovendien de bank onterecht met werkzaamheden belast. Daarnaast kan de bank kennis nemen van informatie over de verbintenis waarvoor de schuldenaar tot betaling is veroordeeld welke informatie de bank in dat geval dus niets aangaat. Wanneer daadwerkelijk sprake is van rekeningen bij verschillende banken kan de schuldenaar door de bankbeslagen geconfronteerd worden met dubbele kosten. Dit zijn de kosten van het exploot én de kosten die iedere bank in rekening brengt.

Uitzondering: bijzondere omstandigheden

Toch kunnen bijzondere omstandigheden met zich meebrengen dat in een concreet geval wel tot het leggen van één of meer bankbeslagen mag worden overgegaan. Dit dus ook zonder dat een gerechtvaardigd vermoeden bestaat dat de schuldenaar bij een bank een rekening aanhoudt. Dit mag mits, zo oordeelde het Hof, wordt voldaan aan de eisen van proportionaliteit en subsidiariteit. De eis van proportionaliteit houdt in dat voor een in verhouding geringe vordering niet lukraak kan worden overgegaan tot het leggen van beslag op verschillende vermogensbestanddelen die afzonderlijk van elkaar al meer waard zouden zijn dan de vordering waarvoor beslag is gelegd. Bij de eis van subsidiariteit gaat het om de wijze waarop het beslag wordt gelegd. Dit dient voor de schuldenaar op de minst bezwarende wijze te gebeuren.

Oordeel van het Hof

Het Hof oordeelde dat het leggen van beslag op roerende zaken van de schuldenaar in dit geval de voorkeur zou hebben gehad boven het gelijktijdig leggen van beslag onder verschillende banken ten laste van de schuldenaar. Aan de eis van subsidiariteit was dus niet voldaan. De gerechtsdeurwaarders kon als gevolg daarvan een tuchtrechtelijk verwijt worden gemaakt met betrekking tot het gelijktijdig leggen van beslag onder verschillende banken.

Hoewel het hiervoor besproken arrest ziet op een executoriaal beslag, zijn deze vereisten ook van toepassing op een conservatoir beslag. Het leggen van een conservatoir derdenbeslag bij wijze van ‘fishing expedition’, dus zonder opgave van rekeningnummers en onder verschillende banken, is in beginsel dus mogelijk. Bij de beoordeling of tot verlof voor het gevraagde beslag kan worden overgegaan, dient de rechter vervolgens wel de vraag te beantwoorden of het conservatoire beslag proportioneel is. Het is niet ondenkbaar dat ook de subsidiariteitseis hierbij een rol zal spelen.

Advocaat Beslagrecht

Indien u overweegt beslag te leggen onder uw schuldenaar of onder een derde om de betaling van een openstaande vordering veilig te stellen dan is het verstandig om eerst een advocaat te raadplegen. Deze kan toetsen welk soort beslaglegging in uw situatie gerechtvaardigd is. Daarnaast kan een advocaat u advies geven over de timing van het te leggen beslag. Maar ook in het geval dat u juist degene bent bij wie beslag is gelegd, kunnen wij u van dienst zijn. Dit door bijvoorbeeld een kort geding te starten om tot opheffing van de conservatoire beslagen te komen.

Wilt u meer informatie over het leggen of opheffen van (conservatoire) beslagen? Neemt u dan gerust vrijblijvend contact met ons op door te mailen naar info@bernhaege.nl, of bel direct ons kantoor in Veghel op 0413 – 35 22 11 of ons kantoor in Oss 0412 – 76 02 27.