Het is de bedoeling dat er een nieuwe ‘Wet Personenvennootschappen’ (WPV; titel 7.13 Burgerlijk Wetboek) komt. De nieuwe wet is meer toegespitst op de huidige ontwikkelingen, en moet de personenvennootschappen flexibeler, helderder en praktischer maken.

De datum waarop deze wet overigens daadwerkelijk zal worden ingevoerd is helaas nog steeds onzeker. De invoering is al meerdere malen uitgesteld en staat thans gepland voor 1 januari 2010. Of deze datum daadwerkelijk zal worden gehaald, is echter op dit moment onzeker. Dit artikel gaat alvast in op de gevolgen van deze nieuwe wetgeving.

Voor wie heeft het Wetsvoorstel Personenvennootschappen uiteindelijk consequenties?

De nieuwe wet heeft geen invloed op eenmanszaken, de besloten of naamloze vennootschappen, verenigingen, stichtingen, coöperaties of onderlinge waarborgmaatschappijen. Voor alle personenvennootschappen heeft deze wet echter wel gevolgen.

Het huidige recht onderscheidt drie typen personenvennootschappen: de (openbare en stille) maatschap, de vennootschap onder firma (vof) en de commanditaire vennootschap (cv). Dit onderscheid is gebaseerd op het verschil tussen de uitoefening door twee of meer personen van een beroep (maatschap) of bedrijf (vof of cv). De commanditaire vennootschap is overigens een bijzondere vorm van de vennootschap onder firma. In tegenstelling tot de vof kent de cv twee soorten vennoten, te weten de beherende en stille (commanditaire) vennoot. De stille vennoot is slechts financieel betrokken en mag niet namens de cv naar buiten treden. De stille vennoot kan dan ook slechts zijn inbreng kwijtraken, dit in tegenstelling tot de beherende vennoot die –evenals de vennoot in een vof- met zijn gehele privévermogen aansprakelijk is in het geval de cv haar verplichtingen niet nakomt.

Het verschil tussen de uitoefening van een beroep of bedrijf, hetwelk in de huidige wetgeving ten grondslag ligt aan het type personenvennootschap, komt in de nieuwe regeling te vervallen. De Wet Personenvennootschappen maakt een duidelijk onderscheid tussen openbare en stille vennootschappen, waardoor in de plaats van de huidige drie typen personenvennootschappen komen de:

a.stille vennootschap (sv);
b.openbare vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid (ov);
c.openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid (ovr);
d.commanditaire vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid (cv);
e.commanditaire vennootschap met rechtspersoonlijkheid (cvr).

Wat is het verschil tussen een stille (niet-openbare) of openbare vennootschap?
De stille vennootschap
Een stille vennootschap treedt niet onder een gemeenschappelijke naam naar buiten toe. Dit is vergelijkbaar met de huidige stille maatschap. Deze wordt bijvoorbeeld opgericht als samenwerkingsverband om bepaalde kosten te kunnen delen. Denk hierbij aan administratie- en receptiekosten. Iedere maat opereert onder zijn eigen naam behoudens volmacht van de overige vennoten, heeft zijn eigen klanten en gebruikt eigen facturen. Bij de stille vennootschap blijven de vennoten -net als voorheen de maten- voor gelijke delen aansprakelijk voor aangegane verplichtingen.

De openbare vennootschap

De openbare vennootschap handelt daarentegen onder een gemeenschappelijke naam naar buiten toe en is te vergelijken met de huidige vennootschap onder firma en de commanditaire vennootschap. Daarnaast zal ook de openbare maatschap (de maatschap die wel onder een gemeenschappelijke naam naar buiten treedt) straks een openbare vennootschap zijn. Nieuw is dat de openbare vennootschap blijft bestaan bij het toe- en uittreden van vennoten, tenzij anderszins in de overeenkomst is opgenomen. De vennoot die uittreedt blijft overigens wel persoonlijk verbonden voor de verbintenissen die zijn aangegaan met derden in de periode dat hij vennoot is geweest tot vijf jaar vanaf het moment van uitschrijving in het handelsregister van de kamer van koophandel.
Alle vennoten van een openbare vennootschap worden in de nieuwe regeling hoofdelijk aansprakelijk (=voor het geheel) voor de schulden aan derden van de vennootschap, ongeacht of de openbare vennootschap wel of geen rechtspersoonlijkheid heeft. De enige uitzondering hierop is de commanditair vennoot die overeenkomstig de huidige regelgeving slechts aansprakelijk is voor zijn inbreng. Daarom ook dat in de Wet Personenvennootschappen, afgezien van de reguliere openbare vennootschap met of zonder rechtspersoonlijkheid, de commanditaire vennootschap met of zonder rechtspersoonlijkheid is opgenomen, zijnde een openbare vennootschap die naast een of meer gewone vennoten een of meer commanditaire vennoten heeft.

Deze hoofdelijke aansprakelijkheidsregeling geldt nu al voor de vennoten in de vennootschap onder firma en de beherende vennoten in de commanditaire vennootschap. Invoering van de Wet Personenvennootschappen zal echter grote gevolgen hebben voor de dienstverleners en beroepsbeoefenaren die nu nog in een openbare maatschap werken zoals advocaten, notarissen, accountants, tandartsen en apothekers. Onder de nieuwe wetgeving wordt deze automatisch omgezet in een openbare vennootschap. Hierdoor worden de vennoten van de openbare vennootschap ieder hoofdelijk aansprakelijk. In de huidige openbare maatschap zijn alle maten slechts voor een gelijk deel aansprakelijk. Als de maten van de openbare maatschap dus vooraf geen actie ondernemen worden ze geconfronteerd met een verzwaring van de aansprakelijkheid. Dit is een behoorlijke verzwaring van de aansprakelijkheid en kan een reden zijn om de openbare vennootschap om te zetten in een besloten vennootschap, waaromtrent hierna meer.

Het verschil tussen de openbare en stille vennootschappen zit hem aldus met name in de vertegenwoordigingsbevoegdheid, de aansprakelijkheid voor schulden en de mogelijkheid om wel of niet te kiezen voor rechtspersoonlijkheid.

Waarom kiezen voor een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid?

De belangrijkste wijziging in de Wet personenvennootschappen is dat de openbare vennootschap ook rechtspersoonlijkheid kan krijgen. Voor een stille vennootschap geldt deze mogelijkheid niet. Het voordeel hiervan is dat de openbare vennootschap bijvoorbeeld juridisch eigenaar wordt van haar goederen (vermogen). In de huidige wet is het nog zo dat de goederen alleen op naam van de vennoten/maten kunnen staan en dus niet op naam van de maatschap, vof of cv hetgeen in geval van toe- en uittreding van vennoten problemen kan opleveren. Door te kiezen voor rechtspersoonlijkheid blijven alle goederen eigendom van de vennootschap, en wordt de continuïteit op eenvoudige wijze gewaarborgd. Uittreding en opvolging is in voorkomend geval eenvoudiger te realiseren. In geval van uittreding van een vennoot bij de huidige personenvennootschappen moet het aandeel van die vennoot in de vennootschap aan de overige vennoten overgedragen worden. Daarnaast moeten alle goederen afzonderlijk worden overgedragen en voor de levering van het aandeel van een vennoot in bijvoorbeeld een onroerende zaak is een notariële akte vereist. Daarnaast is voor de overdracht van een onroerende zaak ook nog overdrachtsbelasting verschuldigd. Dit wordt allemaal anders als de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid gebruik maakt van het recht om de onroerende zaak op haar naam te stellen. Als de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid een bedrijfspand op haar naam heeft staan, is het uit- en toetreden van vennoten eenvoudiger. Een uittredende vennoot kan de overdracht van zijn aandeel in de vennootschap via een eenvoudige overeenkomst regelen.

Een vennootschap met rechtspersoonlijkheid moet overigens –in tegenstelling tot de vennootschap zonder rechtspersoonlijkheid- bij notariële akte worden vastgelegd inclusief de goederen die tot de vennootschappelijke gemeenschap behoren. De keuze voor een vennootschap met rechtspersoonlijkheid moet in de naam van de vennootschap terugkomen.
Rechtspersoonlijkheid verandert echter niets aan de aansprakelijkheid van de vennoten van de personenvennootschap. Volgens de nieuwe regeling is het echter betrekkelijk eenvoudig om een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid om te zetten in een B.V., waardoor de aansprakelijkheid van vennoten (in de B.V. genaamd de bestuurders en/of aandeelhouders) beperkt wordt. Meer informatie over de aansprakelijkheid van bestuurders en aandeelhouders in B.V.’s vindt u in de artikelen van mei en juli 2009.

Naschrift september 2011: Totaal onverwachts heeft de minister van Veiligheid en Justitie het wetsvoorstel Personenvennootschappen op 5 september 2011 ingetrokken.

Voor aanvullende informatie over het wetsvoorstel personenvennootschappen mail naar info@bernhaege.nl of bel direct 0413 – 35 22 11