Auteursrecht advocaat

mr. Muriel van den Hazenkamp

  • profielfoto muriel van den hazenkamp

Meer weten over

Aangesloten bij

logo nederlandse orde van advocaten
logo vereniging voor auteursrecht
Gebaseerd op de Auteursrechtrichtlijn bevat onze Auteurswet de bepaling dat de openbaarmaking of verveelvoudiging van een auteursrechtelijke beschermd werk geen inbreuk op die rechten maakt indien dat gebeurt “in het kader van een karikatuur, parodie of pastiche”.

In de studieboeken wordt ook aangegeven dat het kenmerk van een parodie is dat het geparodieerde werk met humoristische intenties tot voorwerp van spot wordt gemaakt “vaak met als bedoeling het werk of het genre waartoe het werk behoort te bekritiseren.” Sinds de uitspraak van het Europese Hof gaat dat laatste niet meer op en is er dus meer ruimte voor de parodie, althans zal die minder snel een inbreuk op het auteursrecht vormen.

Suske en Wiske “De Wilde Weldoener”

Inbreuk AuteursrechtVoor wie niet alle afleveringen van Suske en Wiske voor de geest kan halen (het zijn er ook meer dan 300), de tekening op de voorzijde van “De Wilde Weldoener” uit 1961 toont een van de hoofdpersonages in dat album, gekleed in een wit gewaad terwijl hij muntstukken uitstrooit voor personen die ze proberen op te rapen. Deckmyn, lid van het Vlaams Belang, verspreidde op de nieuwjaarsreceptie van de stad Gent begin 2011 een kalender voor dat jaar met een daarop gelijkende tekening. Daarop was de hoofdpersonage vervangen door “de burgemeester van de stad Gent en werden de personen die de muntstukken oprapen, vervangen door gesluierde en gekleurde figuren.”

Inbreuk auteursrecht of parodie?

De auteursrechthebbenden (het auteursrecht blijft namelijk tot 70 jaar na het overlijden van de maker bestaan) waren van mening dat er door gebruik van die tekening sprake was van inbreuk auteursrecht en vorderden via een gerechtelijke procedure het gebruik daarvan te staken. Deckmyn voerde met name aan dat het een politieke spotprent en een toegestane parodie en daardoor geen inbreuk auteursrecht betrof. De auteursrechthebbenden stelden zich op het standpunt dat er geen sprake kon zijn een parodie, aangezien niet aan een aantal voorwaarden was voldaan: namelijk dat de parodie een kritische bestemming moet vervullen, zelf getuigen van oorspronkelijkheid, een humoristische doelstelling hebben, de bedoeling hebben het oorspronkelijke werk te bespotten en niet meer vormelementen hebben overgenomen dan strikt noodzakelijk.

Vragen van uitleg

De behandelende rechter stelde voor de beoordeling een aantal vragen aan het Europese Hof, met name of inderdaad aan de genoemde voorwaarden moet worden voldaan. Het Europese Hof overweegt daarvoor dat “de wezenlijke kenmerken van een parodie erin bestaan, enerzijds, dat een bestaand werk wordt nagebootst doch met duidelijke verschillen met het bestaande werk en, anderzijds, dat aan humor wordt gedaan of de spot wordt gedreven.” Een parodie hoeft dus niet te voldoen aan de genoemde voorwaarden. Wel merkt het Europese Hof hierbij uitdrukkelijk op dat de toepassing hiervan in een concreet geval “een rechtvaardig evenwicht in acht (moet) nemen tussen, enerzijds, de belangen en rechten” van de auteursrechthebbenden “en, anderzijds, de vrije meningsuiting van de gebruiker”, waarbij alle relevante omstandigheden moeten worden meegewogen. Nieuw is hierbij dus dat “de bedoeling het werk of het genre waartoe het werk behoort te bekritiseren” volledig is weggevallen.

Inhoudelijke beoordeling inbreuk auteursrecht of parodie

Of er in deze kwestie nu wel of niet sprake is van een parodie, zal de nationale rechter aan de hand van deze overwegingen moeten beoordelen. Het Europese Hof wijst daarvoor nog uitdrukkelijk op het verbod van discriminatie, aangezien een omstandigheid in deze kwestie is dat de personen die de muntstukken oprapen zijn vervangen door gesluierde en gekleurde figuren. In dat geval hebben de auteursrechthebbende namelijk een belang om niet met een dergelijke boodschap te worden geassocieerd.

Tip aangaande inbreuk auteursrecht

Van belang in deze kwestie is dus de overweging van het Europese Hof dat niet vereist is dat de parodie betrekking heeft op het oorspronkelijke werk en een parodie is dus niet slechts toelaatbaar als het werk zelf, zijn maker of het genre “op de hak” worden genomen. Het gebruik van een werk in een parodie waarin heel iemand anders belachelijk wordt gemaakt, is dus toegestaan. Misschien goed nieuws voor makers van parodieën onder ons, maar ook belangrijk om te weten voor de auteursrechthebbenden, zodat u weet waartegen u wel en niet kunt optreden.

Meer weten over het Auteursrecht?

inbreuk auteursrecht

Bent u woonachtig of is uw bedrijf gevestigd in Veghel, Sint-Oedenrode, Gemeente Meierijstad, Uden, Schijndel, Erp, Gemert, Nistelrode, Beek en Donk of Heeswijk? U kunt dan terecht op onze vestiging in Veghel. U kunt ons op dit kantoor bereiken via +31 413 35 22 11.

Bent u woonachtig of is uw bedrijf gevestigd in Oss, Rosmalen, Berghem, Schaijk, Heesch, Ravenstein of Kerkdriel? Dan is onze dichtstbijzijnde vestiging in Oss. U kunt ons op dit kantoor bereiken op het volgende nummer +31 412 76 02 27.

Auteursrecht Advocaat

mr. Muriel van den Hazenkamp

  • profielfoto muriel van den hazenkamp

Meer weten over

logo nederlandse orde van advocaten
logo vereniging voor auteursrecht

Neem direct contact op.

Wij adviseren en staan u bij in het geval van juridische kwesties.

Andere expertises van ons kantoor.

Auteursrecht

Het absolute eigendomsrecht van de maker van letterkunde, wetenschap of kunst op zijn werk.

Merkenrecht

Het geheel van regels dat betrekking heeft op de vestiging, bescherming en het uitdoven van merken.

Handelsnaamrecht

Het gedeelte uit de Handelsnaamwet dat regels geeft met betrekking tot handelsnamen om verwarring en misleiding te voorkomen.