Wat kan je doen als slachtoffer van wraakporno?

In februari belandde tv persoonlijkheid Patricia Paay in haar “ergste nachtmerrie” zei Paay. Werd er eerst gedreigd met het verspreiden van “compromitterende beelden”, even later ging een heuse porno video, waarin zij plasseks heeft met een man, razendsnel rond over het internet. Vooral door de bekendheid van “Patries” leverde dat natuurlijk veel publiciteit op, maar ook bij niet BN’ers komt dit soort praktijken meer en meer voor: zogenoemde wraakporno. Maar wat kun je daartegen ondernemen. Naast de eventuele strafrechtelijke vervolging biedt het civiele recht, al dan niet in een zogenoemd kort geding waarin snel een uitspraak kan worden verkregen, de mogelijkheid om een verbod op publicatie, rectificatie en een (voorschot op) een schadevergoeding te vorderen. Mogelijk van zowel de maker als de plaatser van een seksvideo.

Wraakporno

Wraakporno is de term die de laatste jaren ontstaan is voor dit fenomeen. Het gaat dan over het publiceren van seksueel getint materiaal zoals video’s of foto’s. Hierop is iemand herkenbaar te zien zonder dat die persoon daarvan kennis heeft en toestemming heeft gegeven. De bedoeling is daarbij om die persoon nadeel toe te brengen. Die handelingen zijn op grond van verboden pornografie, belediging, smaad en laster wel strafbaar. Kenner Peter R. de Vries liet weten dat de strafrechtelijke weg op dit moment nog geen oplossing biedt.

Verbod en rectificatie

Vandaar dat slachtoffers van wraakporno vaak een civielrechtelijk weg moeten bewandelen. Bijvoorbeeld om überhaupt af te dwingen dat de seksvideo niet online wordt geplaatst. Of als het kwaad dus eigenlijk al is geschied te laten verwijderen en verspreiding te stoppen. Ook een rectificatie zou tot de mogelijkheid behoren.  Maar zoals gezegd: vaak is het kwaad dan al geschied en de procedure om een rectificatie af te dwingen en te laten plaatsen, kunnen in dat geval dan eigenlijk alleen maar leiden tot nog meer publicatie.

Schadevergoeding

Het civiele recht biedt daarnaast de mogelijkheid om een schadevergoeding te vorderen op grond van het plegen van een onrechtmatige daad. Dat is dan dus uitdrukkelijk niet bedoeld als een strafmaatregel voor de maken en/of plaatser. Het is puur om het slachtoffer – financieel – tegemoet te komen voor als er  immateriële schade geleden is. Daarbij moet dan wel zijn voldaan aan alle vereisten van een onrechtmatige daad. Hieronder valt het maken van inbreuk op en recht (zoals inbreuk op de persoonlijkheidsrechten (zoals het recht op eer en goede naam, recht op privacy en bescherming van de persoonlijke levenssfeer) of het handelen in strijd met een wettelijke plicht.  Lees hierover meer in het artikel “Conchita Wurst: “vrouw met baard” én pittige worst“.

Als aan alle elementen van een onrechtmatige daad is voldaan, kan de pleger daarvan worden veroordeeld in de schade die dientengevolge wordt geleden. Daarbij kunnen de volgende componenten worden meegenomen:

  • Vermogensschade (zoals kosten voor het inroepen hulpverlenende dienstverlener, gederfde arbeidsinkomsten bijvoorbeeld arbeidsongeschiktheid of door een studievertraging en het daardoor later toetreden op de arbeidsmarkt, kosten door een naamwijzing, therapiekosten etc.)
  • Kosten ter beperking en vaststelling van de schade en immateriële schade (bestaande uit bijvoorbeeld gederfde levensvreugde, pijn, aantasting van eer en goede naam en andere emoties)

De schade van Patries

Hoewel wraakporno ook bij niet bekende – vaak jonge – personen een grote impact op het leven van het slachtoffer heeft, zal het duidelijk zijn dat Patricia nogal wat schadeposten heeft. Er werd ook al gezegd dat zij wel eens “de hoogste schadevergoeding uit de Nederlandse mediageschiedenis” toegewezen zou kunnen krijgen. Hoewel zij namelijk zelf inmiddels de pensioengerechtigde leeftijd al heeft bereikt en zij zelf toch ook behoorlijk open is geweest over haar seksualiteit (althans, ze leek toch erg trots op haar vermeend wilde nacht met David Bowie), zal toch wel redelijk eenvoudig moeten worden aangenomen dat er sprake is van een behoorlijke reputatie schade en mogelijk gederfde inkomsten, uiteraard nog vermeerderd met ongetwijfeld behoorlijke andere immateriële schade.

Helaas vergen dergelijke procedure nogal wat tijd en veel moeite en hoop ik oprecht dat het leven van Patricia en haar kersverse echtgenoot hier niet door zal blijven worden beheerst. Al zal haar eigen angst wel werkelijkheid worden en zij vanaf nu bijna altijd in een adem worden genoemd met haar seksvideo.