Kan een testament ongeldig zijn

Het zal u maar overkomen, na het overlijden van een dierbare blijkt diens testament aangepast waardoor u bent onterft. Was dit daadwerkelijk de laatste wil van de overledene, dan moet u dit als nabestaande respecteren en accepteren. Maar wat nu als de overledene toen het testament opgemaakt werd in een dusdanig slechte geestelijke toestand verkeerde dat hij helemaal niet in staat was om zijn laatste wil te bepalen?

Ethisch gezien is dit natuurlijk een groot dilemma. Bovendien zorgt het ook vrijwel voor wreveling tussen de nabestaanden. Degene die immers overweegt een testament aan te tasten door dit in een gerechtelijke procedure nietig te laten verklaren, zal er door de erfgenamen al snel van worden beschuldigd dat het diegene om het geld te doen is. Vaak wil de onterfde persoon echter alleen dat de nalatenschap daadwerkelijk afgehandeld wordt zoals de overledene het had gewild. Het is verstandig dat u zich, als er dergelijke precaire belangen spelen, bij laat staan door een kundige advocaat. Liefst een die ook oog heeft voor de persoon achter het juridisch conflict en het verdriet van de betrokkenen.

Erfgenamen die in een procedure worden betrokken door iemand die het testament van een overledene wil aantasten, zullen vaak niet schromen om het terloops ook “op de man” te spelen. Natuurlijk is dit kwetsend, maar feitelijk gaat het daar niet om. Waar gaat het nu wel om wilt u bij de rechter kans maken om een testament nietig te laten verklaren?

Testament opmaken bij geestelijke stoornis 3:34 BW

Ten tijde van het maken of herroepen van een uiterste wil moet de overledene over zijn verstandelijke vermogens beschikken. Dit geldt overigens voor iedere rechtshandeling. Als iemand een testament heeft gemaakt, wiens geestvermogens blijvend of tijdelijk zijn gestoord, dan wordt de wil met een in het testament neergelegde verklaring geacht te ontbreken indien 1) de stoornis een redelijke waardering bij de uiterste wilsbeschikking betrokken belangen belet, of 2) indien de verklaring onder invloed van die stoornis is gedaan.

Verantwoordelijkheid van de notaris

Er gelden strenge criteria om een testament nietig te laten verklaren. Daar komt bij dat in Nederland een testament wordt opgesteld door een notaris. Een notaris dient zich bij het opstellen van een testament aan diverse formele regels te houden. Zo mag een notaris niet zomaar een testament opstellen indien hij reden heeft om te twijfelen aan de wilsbekwaamheid van een erflater. Bij het maken van een testament is het de taak van de notaris te beoordelen of sprake is van wilsbekwaamheid. Bijvoorbeeld in het geval er sprake is van een ziekte zoals Alzheimer of (gevorderde) vasculaire dementie. Wanneer de notaris hiermee bekend is of zou moeten zijn, mag hij bijvoorbeeld niet zonder raadpleging van een ter zake deskundige medicus beoordelen of de cliënt wilsbekwaam is.

Het kan echter zijn dat de erflater ten tijde van het testament opstellen bij de notaris geestelijk bekwaam overkwam terwijl hij of zij dat feitelijk niet was. In de rechtspraak zijn diverse voorbeelden bekend waarbij een notaris zich van geen kwaad bewust was, terwijl de rechter uiteindelijk toch het bewuste testament nietig heeft verklaard. Kan er worden bewezen dat de erflater kort voor en kort na het maken van het testament zijn verstandelijke vermogens miste? Dan geldt dit als voldoende vermoeden om aan te nemen dat deze vermogens ook op het moment van het maken van het testament ontbraken.

Bewijs en beslaglegging

Het bewijs van het gemis van de verstandelijke vermogens en dat het testament onder invloed van die stoornis tot stand is gekomen, zal door degene die het testament aanvecht, moeten worden geleverd. Dat bewijs kan door alle middelen, ook door getuigen, worden geleverd. Uiteraard volstaat alleen een verklaring van degene die is onterft niet. De kans op succes bij het aantasten van een testament dient per specifiek geval beoordeeld te worden. Daarnaast is het sterk afhankelijk van de vraag of daadwerkelijk het bewijs van de geestelijke stoornis kan worden geleverd. In sommige gevallen kan daarom een voorlopig getuigenverhoor bij de rechtbank worden gehouden. Hierbij worden alle relevante getuigen (de notaris, (huis)arts en personen in de nabije omgeving van de overledene) onder ede gehoord over de omstandigheden ten tijde van het opstellen van het testament.

Afhankelijk van de inhoud van de onder ede afgelegde getuigenverklaringen kan vervolgens worden beoordeeld of het voeren van een gerechtelijke procedure zinvol is. Overigens adviseren wij om voorafgaand aan een gerechtelijke procedure conservatoir verhaalsbeslag te leggen onder de boedelnotaris die – voor zover aangesteld – is belast met afwikkeling van de nalatenschap van de overledene en op overige vermogensbestanddelen van de overledene. Het laatste wat u immers wilt, is dat er na een positief vonnis niets meer van de erfenis over is.

Kosten nietig verklaren testament

Moet er daadwerkelijk een procedure worden gevoerd om een testament nietig te laten verklaren? Dan worden de kosten van uw advocaat door uw rechtsbijstandverzekeraar vergoed indien u een rechtsbijstandverzekering heeft. Ook als u een second opinion door een advocaat wilt laten uitvoeren of een zaak kans maakt, moet een rechtsbijstandverzekeraar vaak deze kosten vergoeden. Neem echter geen genoegen met een advocaat die de rechtsbijstandverzekeraar voorstelt en daar prijsafspraken mee heeft gemaakt. U hebt namelijk het recht om zelf een advocaat te kiezen die door de rechtsbijstandverzekeraar moet worden betaald. Dit tenzij de rechtsbijstandverzekeraar de zaak als kansloos inschat waartegen u zich ook kunt verzetten.

Hulp bij testament nietig verklaren

Het kan zijn dat u een testament wilt laten nietig verklaren. Of wellicht wilt u zorgen voor een herroeping van een testament of wilt u een nieuw testament laten opstellen. Voor al deze zaken en meer bent u bij Bernhaege Advocaten aan het juiste adres. Wij leveren u deugdelijk advies over de mogelijkheden van aantasting van een testament
Kortom: ook voor deugdelijk advies over de mogelijkheden van aantasting van een testament bent u bij Bernhaege Advocaten aan het juiste adres. Mail voor aanvullende informatie naar info@bernhaege.nl of bel ons kantoor in Veghel (t. 0413 – 35 21 11) of ons kantoor in Oss (t.0412 – 76 02 27).