een bellende man die gebruik maakt van vrije advocaatkeuze bij rechtsbijstand

Veel mensen met een rechtsbijstandverzekering denken dat zij geen vrije advocaatkeuze hebben. Regelmatig zijn rechtsbijstandverzekerden echter niet tevreden over de dienstverlening van hun rechtsbijstandverzekeraar. Gebrek aan accuratesse, betrokkenheid en kennis van het dossier vormen hierbij veelgehoorde klachten.

Daarom gaat dit artikel over het recht op vrije advocaatkeuze, zodat u na lezing hiervan weet dat u als rechtsbijstandverzekerde een keuze heeft en geen genoegen hoeft te nemen met de rechtshulpverlener die uw rechtsbijstandverzekeraar voor u in gedachten heeft of die uw zaak op dit moment behandelt.

Recht op vrije advocaatkeuze

Het recht op vrije advocaatkeuze is gebaseerd op een Europese richtlijn (87/344/EEG) die in Nederland is geïmplementeerd in artikel 4:67 van de Wet op het financieel toezicht. Het Europese Hof van Justitie heeft op 10 september 2009 in een belangrijke uitspraak bepaald dat deze richtlijn aan een rechtsbijstandverzekerde een vrij en autonoom recht geeft om zelf een rechtshulpverlener te kiezen bij een gerechtelijke of administratieve procedure.

Verplichte procesvertegenwoordiging door een advocaat

Het effect van deze uitspraak voor rechtsbijstandverzekerden is vooralsnog helaas minimaal gebleken, aangezien de minister van Veiligheid en Justitie en de Nederlandse rechtsbijstandverzekeraars bij het standpunt blijven dat slechts in gevallen waarin sprake is van verplichte procesvertegenwoordiging door een advocaat een recht op vrije advocaatkeuze bestaat, oftewel in zaken die niet door de kantonrechter of bestuursrechter worden beoordeeld. Gelukkig heeft een Amsterdamse voorzieningenrechter hier recent anders over geoordeeld. Het recht op vrije advocaatkeuze in geval van een gerechtelijke of administratieve procedure is een grondrecht en mag niet worden beperkt tot zaken waarvoor procesvertegenwoordiging bij wet verplicht is gesteld.

Helaas wijzen rechtsbijstandverzekeraars rechtsbijstandverzekerden onvoldoende op hun rechten en in het geval er een verzoek wordt gedaan om een eigen advocaat in de arm te nemen, wordt dit veelal afgewezen met verwijzing naar omvangrijke en moeilijk leesbare polisvoorwaarden. De reden voor deze opstelling van rechtsbijstandverzekeraars laat zich overigens eenvoudig raden. Wanneer een zaak wordt uitbesteed aan een advocaat die niet op enigerlei wijze samenwerkt met rechtsbijstandverzekeraars, hebben rechtsbijstandverzekeraars de kosten niet meer in eigen hand. Een op de financiële belangen van deze verzekeraars gebaseerde beperking van juridische bijstand is echter ontoelaatbaar. Met betrekking tot het honorarium van een advocaat mag een rechtsbijstandverzekeraar geen kosten bij de verzekerde in rekening brengen noch beperkingen aan het uurtarief van de advocaat stellen (met uitzondering van de aanvaardbaarheid van een totaal kostenmaximum per zaak overeenkomstig de polisvoorwaarden).

Ook met een rechtsbijstandverzekering zijn wij u graag van dienst

Weliswaar bepaalt de rechtsbijstandverzekeraar het moment waarop een procedure zal worden gevoerd, maar zodra er sprake is van een procedure, bepaalt de verzekerde wie in die procedure als rechtshulpverlener optreedt. Het is goed om te weten dat u op dat moment een vrije advocaatkeuze heeft. De onafhankelijke advocaten van Bernhaege Advocaten staan u in ieder geval alsdan graag bij in gerechtelijke procedures.
Ook indien u het met uw rechtsbijstandverzekeraar niet eens bent over de aanpak van uw zaak of de zienswijze van de rechtsbijstandverzekeraar over de kans van slagen van uw zaak, kunt u voor een second opinion bij ons terecht. Op grond van de verzekeringspolis komen deze kosten voor vergoeding in aanmerking. In het geval wij vervolgens uw zienswijze delen, kunt u een van onze advocaten inschakelen om de behandeling van uw zaak voort te zetten op kosten van uw rechtsbijstandverzekeraar.

Kortom: heeft u een rechtsbijstandverzekering, ook dan zijn wij u graag van dienst!

Naschriften

Naschrift november 2012: De Hoge Raad heeft op 28 september 2012 in cassatie geoordeeld dat er zwaarwegende argumenten zijn om aan te nemen dat de verzekerde steeds het recht heeft op vrije advocaatkeuze ongeacht de vraag of procesvertegenwoordiging verplicht is. Desalniettemin acht de Hoge Raad niet uitgesloten dat artikel 4 lid 1 van Richtlijn 87/344/EEG pas een recht op vrije advocaatkeuze impliceert in een situatie dat de rechtsbijstandverzekeraar heeft besloten de procedure niet door eigen mensen te laten behandelen. Een forse premiestijging ligt immers voor de hand indien de verzekerde onder alle omstandigheden een beroep op vrije advocaatkeuze toekomt. Dit heeft ertoe geleid dat de Hoge Raad diverse prejudiciële vragen heeft gesteld aan het Hof van Justitie in Luxemburg alvorens een arrest uit te spreken. Het wachten is thans op de antwoorden.

Naschrift juli 2016: Deze antwoorden zijn gegeven in het arrest van het Hof van Justitie van 7 november 2013. Het Hof oordeelde dat in artikel 4 lid 1 sub a van Richtlijn 87/344/EEG niet kan worden gelezen dat een recht op vrije advocaatkeuze slechts bestaat in de situatie dat de rechtsbijstandverzekeraar heeft besloten dat de behandeling van de zaak aan een externe rechtshulpverlener moet worden uitbesteed. Het Hof benadrukt daarnaast dat het recht op vrije advocaatkeuze bestaat ongeacht of rechtsbijstand voor de desbetreffende gerechtelijke of administratieve procedure naar nationaal recht verplicht is gesteld.

Het Hof van Justitie heeft vervolgens met twee arresten van 7 april 2016 het begrip “administratieve procedure” verduidelijkt. Onder dit begrip vallen, zo oordeelde het Europese Hof, zowel een procedure die ertoe leidt dat een bestuursorgaan (UWV) de werkgever vergunning verleent om de rechtsbijstandverzekerde werknemer te ontslaan als een bezwaarprocedure. Als gevolg daarvan komt een rechtsbijstandverzekerde ook bij ontslagprocedures bij het UWV en bij bezwaarprocedures in het bestuursrecht het recht toe zelf een advocaat te kiezen.

Wilt u aanvullende informatie over het kiezen van uw eigen advocaat bij een rechtsbijstandverzekering? Mail dan naar info@bernhaege.nl, of bel direct ons kantoor in Veghel op 0413 – 35 22 11 of ons kantoor in Oss 0412 – 76 02 27.