rode en blauwe wasknijper gescheiden door touw

De Black Lives Matter-beweging is sinds 2013 actief en strijdt sindsdien tegen rassenongelijkheid. De dood van George Floyd in juni 2020 zorgde voor vele, grote demonstraties tegen ongelijkheid, racisme en discriminatie. Ondanks de invoering van een groot aantal wetten om discriminatie en dus verboden onderscheid op allerlei gebieden tegen te gaan, komt discriminatie ook op de werkvloer nog veelvuldig voor. Zo worden werknemers onder meer gediscrimineerd op basis van gender, ras, leeftijd en arbeidsduur. In deze blog leest u welke mogelijkheden u als werknemer heeft wanneer u te maken krijgt met discriminatie op het werk.

Waar vindt u de wet- en regelgeving over discriminatie?

In diverse wet- en regelgeving zijn gelijke behandelingsrechten vastgelegd. Zo staan deze o.a. vermeld in het Europese Verdrag voor de rechten van de mens (EVRM), het Handvest van de grondrechten en in Europese richtlijnen, welke zijn verwerkt in Nederlandse wetten. De regels overlappen elkaar.

In Nederland is de belangrijkste regelgeving op dit gebied vastgelegd in de volgende wetten:

  • Grondwet;
  • Algemene Wet Gelijke Behandeling (AWGB);
  • Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte;
  • Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen;
  • Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid.

Ook in boek 7 van het burgerlijk wetboek, dat regels over arbeidsovereenkomsten bevat, zijn specifieke bepalingen opgenomen over gelijke behandeling (artikel 7:646 mannen en vrouwen, artikel 7:648 arbeidsduur, en artikel 7:649 bepaalde en onbepaalde tijd).

Directe en indirecte discriminatie

Volgens artikel 1 van de Grondwet is discriminatie op grond van ras, godsdienst en leeftijd verboden. In de Nederlandse wetgeving voor werknemers wordt niet gesproken over discriminatie maar over verboden onderscheid. Werkgevers mogen geen direct of indirect onderscheid maken op grond van discriminatiegronden.

Discriminatie op het werk is dus verboden. Hiermee wordt bedoeld dat mensen niet benadeeld mogen worden ten opzichte van mensen die zich in een vergelijkbare positie bevinden. Van directe discriminatie of direct onderscheid is sprake als er direct duidelijk onderscheid wordt gemaakt. Hier is bijvoorbeeld sprake van als er wordt gezegd dat u een baan niet krijgt, omdat u te oud bent. Bij indirect onderscheid lijkt het alsof iedereen gelijk wordt behandeld, maar wordt aan de ene groep een voordeel, en aan de andere groep een nadeel gegeven. Een voorbeeld is de regel dat er een hoger salaris geldt voor kostwinners.

Direct onderscheid mag alleen als de wet daarvoor een regel geeft. Indirect onderscheid mag alleen als er een hele goede reden voor is (objectieve rechtvaardigingsgrond). Een werkgever mag bijvoorbeeld aan een leraar de eis stellen dat hij of zij de Nederlandse taal goed beheerst.

Mogelijkheden voor werknemers die worden gediscrimineerd

Als u als werknemer (door uw werkgever) wordt gediscrimineerd, heeft u een aantal mogelijkheden.

Zo kunt u een klacht indienen bij het College voor de Rechten van de Mens, voorheen bekend als Commissie gelijke behandeling. Een rechter is echter niet gebonden aan deze uitspraak, maar in de praktijk volgen rechters wel vaak de oordelen van het College. U bent niet verplicht om eerst een oordeel bij het College te vragen, maar u kunt zich ook rechtstreeks tot de rechter wenden.

Een andere mogelijkheid is dus om u tot de kantonrechter te wenden en daar om een vergoeding te vragen. Dit kunt u bijvoorbeeld doen wanneer uw arbeidsovereenkomst niet verlengd wordt, omdat u zwanger bent. Vergeet dan niet dat u binnen 3 maanden na het einde van uw arbeidsovereenkomst deze procedure moet hebben gestart.

U kunt ook een procedure op grond van onrechtmatige daad starten; het verboden onderscheid levert namelijk onrechtmatig handelen op. Uw werkgever kan dan worden veroordeeld om uw schade te vergoeden.

Zowel voor directe als voor indirecte discriminatie geldt de in artikel 7:646 lid 12 BW en artikel 6a WGB neergelegde bewijslastverdeling. Het is aan de werknemer om in rechte feiten aan te voeren die de gestelde (directe of indirecte) discriminatie kunnen doen vermoeden. Een werknemer die haar zaak voorlegde aan het Hof ’s-Gravenhage stelde bijvoorbeeld dat er door haar werkgever een verboden onderscheid werd gemaakt op grond van geslacht hetgeen een ongelijke beloning tot gevolg zou hebben. Het Hof wees haar vordering af, omdat de werkneemster onvoldoende bewijs hiervoor had geleverd, zie hier de uitspraak.

Het kan natuurlijk ook zijn dat u door collega’s wordt gediscrimineerd (en niet door uw werkgever). Uw werkgever is (op grond van de Arbowet) gehouden om voor u een veilig werkklimaat te scheppen en om discriminatie te voorkomen. Uw werkgever zal dan maatregelen moeten treffen tegen het ongewenste gedrag van uw collega’s.

Meer informatie?

Wordt u op het werk gediscrimineerd? Heeft u klachten over discriminatie? Wilt u weten wat u hiertegen kunt ondernemen? U kunt vrijblijvend contact met ons opnemen. Dat kan via de mail door te mailen naar info@bernhaege.nl. Ook bent u altijd welkom ons te bellen. Voor het kantoor in Veghel belt u naar 0413 – 35 22 11. Wenst u iemand van het kantoor in Oss te spreken, dan kunt u bellen naar 0412 – 76 02 27. Wij staan voor u klaar!